डॉक्टरांना अनावृत्त पत्र

मा. डॉ. लहाने,
नमस्कार,

खरंतर आपली कधी भेट झाली नाही. बोलायचा प्रसंग तर दूरचाच. पण, तुमच्याबद्दल सुरू असलेल्या घडामोडी पाहता म्हटलं जरा तुमच्याशी बोलणं गरजेचंच आहे. पूर्वी तुम्ही लोकांना भेटायचात. आता तेही मुश्कील. ते मुश्कील व्हावं म्हणून तर पाचर.. असो. मग ठरवलं की थेट पत्रच लिहावं.
बोलण्याचा मुद्दा एव्हाना तुमच्या लक्षात आला असेलच. कायद्याने तुम्हालाही सोडलं नाही. तिकडच्या त्या सफाई कामगाराला काहीबाही बोललात तुम्ही आणि स्वतःच्या करिअरवर धोंडा पाडून घेतलात ना. आता काय बोललात.. कसं बोललात हे कळलं नाही आम्हाला. पण, तक्रार झाल्यावर पोलीस तरी काय करणार? त्यांनी उचललं तुम्हाला. आता तुम्ही अटकपूर्व जामीनासाठी प्रयत्न करताय हे ठीकाय. तरी तुम्हाला सांगितलं कोणी होतं हा चावटपणा करायला?
खरंतर तुम्ही आम्हाला ओळखायला चुकलात. आयुष्यभर लोकांना दृष्टी देता देता बहुधा तुमची बुद्धीच आंधळी झाली. कशाला उगाच रक्त आटवून लोकांना दृष्टीदान केली? आम्ही आमचे बरे होतो की. बर तसली ऑपरेशनं करताना तुमच्या लेखी सर्व समान होते हे कळतंय आम्हाला. उलट गरीबांसाठी अहोरात्र काम केलंत तुम्ही. तुम्हाला ढीग पुरस्कार मिळाल्याचं ऐकलंय आम्ही. पुरस्कारांची नावं आठवत नाहीत आम्हाला. नाही, खरंतर आम्हाला आता काहीच आठवत नाही. कारण तुम्ही थेट जातीवाचक शिवीगाळ केलीत हो. ती खरंच केली की नाही.. हे फार महत्त्वाचं नाही. तक्रार दाखल झाली ना.. मग संपला विषय. आता बसा बोंबलंत. तुमच्यासारख्या समाजमित्राला केलं की नाही आम्ही नामोहरम. कुठे जाल आता तोंड घेऊन? वर गंमत माहितीये का, आजवर तुम्ही ज्या अॅट्रोसिटीवाल्यांची ऑपरेशनं केलीत, ती कोणीही माणसं तुमच्या मदतीला आली नाहीत. ती येणारही नव्हती. तुम्ही ऑपरेशन केलं. त्यांना जग दिसलं. त्यांचं काम झालं.. आता कोण तात्याराव आणि कोण लहाने.
काय राव.. आमचा एक छावा तुम्हाला भारी पडला. कुठायत तुमचे पुरस्कारवाले.. तुमचे खंदे पाठीराखे? तुमचे सहकारी.. तुमचे डॉक्टर.. जेजेचे इतके मोठे पदाधिकारी तुम्ही.. कुठायत तुमचे पेशंट? तुम्ही ऑपरेशन केल्यावर ज्यांनी भरल्या डोळ्यांनी तुम्हाला धन्यवाद दिले.. आशीर्वाद दिले.. कुठायत ती सगळी? तुमच्यापेक्षा ते मुंबई युनिव्हर्सिटीचे अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक बरे की. त्यांच्यामागे पोरं तर आली. तुमच्या मागे कोण पेशंट येणार? पेशंटचं काम झालं की तो जातो घरी. मग सांगा, इतकी वर्ष काम करून काय कमावलं तुम्ही? घंटा? तुम्हाला वाटलं असेल, राजकीय नेतृत्व यात येईल. चुकलात. अशा केसमध्ये नेते येत नसतात. एरवी एखाद्याला उचलून कायमचा गायब करतील ही मंडळी. पण, अशा केसमध्ये येत नसतं कोणी.  
उरला प्रश्न आमचा.. तर आम्ही असेच आहोत. इकडे ढीग डॉक्टर आहेत की ऑपरेशन करायला. आणि समजा तुम्ही भरपूर काम केलंय समाजासाठी असं गृहित धरलंच. तरी त्यात उपकार कसले? सामाजिक बांधिलकी नावाचा काही प्रकार असतो की नाही. आम्ही पण हे जे करतोय ते सुदृढ समाजासाठीच. या समाजातून गेला एक तात्याराव.. काय फरक पडतो? शेवटी जातीवाचक उदगार हे वाईटच. समोरचा कोणीही बाप तिला काही करू शकत नाही. अहो समाजाचे कैवारी तुम्ही.. तरी तुमची बोबडी वळली, तिथे बाकीच्यांचं काय बोलावं. त्यामुळे आता जामीन घ्यायचा आणि तडक रोज खाली मान घालून यायचं इथे जेजेत. यापुढे रोज तुम्हाला अॅट्रोसिटीवाले भेटणार. त्यांच्या रोज पायाकडंच बघायचं. उद्या त्याने तुम्हाला शिवीगाळ जरी केली तरी बोलायचं काम नाही. भले, डोळ्याचं ऑपरेशन करायचं असलं तरी डोळ्याला नजर लावायची नाही.
हा एक धडा आहे तमाम समाजाला. आम्ही दिलेला.
कळलं ना. विसरायचं नाही.
जातीपातीचं राजकारण करायचं नाही.
जय महाराष्ट्र.

सवय की सोय?

मला खरेतर तुझा खूप राग आलाय.
राग म्हणावा.. की रुसवा?
माहित नाही.
घुसमटीचा फुगा नेटका गळ्यात अडकून बसलाय.
संवादाचा अपेक्षाभंग आता संपर्कावर आला आहे.
साला.. संपर्कावरही आता साय धरली आहे.
तू म्हणशील आता पुन्हा सुरु झालं याचं.
म्हण ना. म्हण.
मी मुद्दाम थांबवलं होतं स्वत:ला.
म्हटलं बघू ना.. मी कितीकाळ रमतो त्या गळ्यातल्या फुग्यात.
पण फार नाही रमलो.
वाटलं, निघून जावं इथून.
..
..
ए.. ऐक ना.
समजा मी निघून गेलो तुझ्या आयुष्यातून तर काय होईल??
अडणार काहीच नाही. 
पण नुकसान तर होईलच ना.
होईल ना?
की फ़क्त एक गरम उसासा खर्च होईल?
..
तुझ्या असण्यामध्ये तुझ्या जगण्यामध्ये..
 माझं दिसणे राहील की माझ्या नसण्याचा रिचवशील आवंढा कॉफ़ीच्या गरम घोटासारखा??
माझी बुद्धी अंध होते आहे आणि माझ्या सवयी सूक्ष्म.
आता वाटते,
मी उघडा पडलो आहे पुरता..
आता माझे मरण जवळ आहे.

कारण तू मला आणि मी तुला असणे 
सवयीचे नव्हे, सोयीचे आहे.
.......................................... पुस्तकातून.

बोलायचं आहे पण मांडता येत नाही.
शब्दांचं आख्खं गोडाउन आहे भरून पडलेलं...
पण, साला.. दरवाजा उघडून आत जावं वाटत नाही.
परवा एकदा तसा प्रयत्न पाहिला करून.
मुद्दाम जाणून बुजून सोडलं इथे आत तिला..
बराचवेळ घुटमळली..
मग नाइलाजाने शिरली आत.
वाटलं, अंगभर लगडलेले शब्द दाखवेल बाहेर आल्यावर.
पण, कुठलं काय.. गेली तशीच आली नागवी.

एखादा परिच्छेद.. एकादी ओळ.. वाक्य.. शब्द..
निदान एखादं अक्षर तरी.. .
भावनेने कशालाही न​ शिवता या अवकाशातून काढता पाय घेतला.
जी काही हालचाल झाली ती फक्त एवढीच.
मी मात्र तसाच तुंबलेला..
आत काही होत नाही असं नक्कीच नाही..
तरी शब्दांविना सारंच ओसाड ठरतं.
शब्द-भावनांना असलेली एकमेकांची ओढ आता उरली नाही की काय?
पण, तसं नसावं.
कारण, इथे आकार येतो आहेच की.
का कळेना..
हल्ली शब्द आणि भावना एकमेकांना बिलगत नाहीत.
झुरत राहतात आतल्या आत..
कारण विचारलं तर भावना म्हणते तू हवीस.
खूप जवळ.. जिथे शब्द संपतात आणि उरतो केवळ श्वास..
तिथे आणि तिथून पुढच्या प्रवासात तू हवीस.
उम्म..
तू हवीस ते पटतं खरं.
पण, तोवर शब्दांनी मात्र पुन्हा लाजून पळ काढलेला असतो.
मी पुन्हा तसाच.. शांत..
मनातली हालचाल मनातल्या मनात पाहाणारा
............................................................................. पुस्तकातून
.

 

दृष्टी

आज बऱ्याच दिवसांनी खोलीचं दार उघडलं.
दाराचा रंग उडालेला.. बिजागिऱ्यांत वंगण नव्हतं.
 धुळीने माखली होती सारी चौकट.
या दाराकडे मी वारंवार पाही. वाटे उघडावं की नको?
काय असेल आत..? काही असेल की काहीच नसेल?
नसेलच, अशी समजून घालून वारंवार या दारावरून जात असे मी.
पण, आज उघडलंच ठरवून दार.
करकर झाली.. ठिणग्या उडाल्या. चटके बसले तशी सताड झाली चौकट.
आत पहिल्यांदा नजरेस पडलं ते सुरकुतलेलं काही..
... हाताला ​लिबलिबित भासलं.. थंड.
काय होतं कळेना..
तिकडे डावीकडे टांगून ठेवलेलं लक्तर दिसलं.. मखमली.
समोर काय आहे ते मात्र कळेना.
या भणंग प्रकाशामुळे काही दिसेना. मग हळूहळू शोधून शोधून लावले दिवे अंधाराचे.
मग लख्ख दिसलं.
..
..
..
..
ही समोर होती आठवण. 
अधांतरीच रुतलेली..
तिच्या नशिबी ना मन ना मेंदू.
भोर काळी.. निपचित.. निर्जीव..
चरा बनून उरलेली केवळ.
................................................................... पुस्तकातून.

संघर्ष

- कोण आहे?
- मी
- आत्ता यावेळी.. अचानक कसा?
- मी मुहूर्त शोधत नाही. मला वाटलं मी आलो. उघड दार.
- ठीकाय. पण आज तुला इथे प्रवेश नाही. मला माहितीये ती नेहमीपेक्षा जास्त तीव्र, आतुर असशील आत यायला. पण, हा दरवाजा आज मी नाही उघणार. तुला परत जावं लागेल. दरवेळी तुझ्या येण्याचं मी स्वागत करत आलो. तुझा यथायोग्य पाहुणचार करत आलो. यापुढेही करेन. पण आज नाही. आज तू कृपया परत जा. आज तुझा भागीदार मला व्हायचं नाही. इथे आलास, की तू आणखी हिंसक होतोस.. तुला आकार येतो. रुप येतं शिवाय, तीक्ष्ण टोकही. आज हे टोक कदाचित मलाच बोचेल. त्यामुळे आज नको. दरवेळी तू तुझ्या नव्या रुपात येतोस. नवा चेहरा.. नवी त्वचा.. नवी नजर.. नवी संवेदना.. आज तू आलायस तो नेमक्या कोणत्या रुपात ते पाहायची हिंमत माझ्यात नाही. ना धाडस. ना कुवत. मला माझ्या भरवशावर सोड. तू तुझा नवा आधार शोध या खेपेला. तुला सत्वर नेस्तनाबूत करण्यासाठी तुला एकटं पाडणंच माझ्या हातात आहे. तू निघून जा. निघून जा. हे बघ, ऐक.. तू कितीही धडका दिल्यास तरी आज मी हा दरवाजा उघडणार नाही. वा तो दरवाजा आज तुटणारही नाही. आज या बंद खोलीतला प्रत्येकक्षण माझा आहे. इथल्या प्रत्येक भिंतीने मला कौल दिला आहे. मी असं का वागलो याचा जाब तूच विचार माझ्या प्राक्तनाला. मिळालं तर मिळेल उत्तर. नाहीतर फिर नागडा दिशाहीन धमन्यांमध्ये. मला फिकीर नाही. ना मला खंत. निघून जा.
विचाराने विचाराला नष्ट करायची, हीच ती वेळ. हो चालता इथून.
अलविदा
............................................................................................. पुस्तकातून.

प्रतल

चुकलो आहे की चुकतो आहे माहीत नाही.. पण घुसमट होते आहे. म्हणून तुझ्याकडे आलो.. पण वेळ चुकीची होती बहुधा.
पण नाही.. तिथेही मला माझे गाणे म्हणायचे नव्हतेच. त्यात तुझा दोष नाही.. खरच.
मला शान्तता हवी होती तुझ्यासोबत. सैल व्हायचे होते. असो...
हवे तसे झाले नाही की भावनांचा पराजय होतो. त्याचा क्लेश अधिक बोचतो मनाला.
जाऊ दे..सोड विषय.
माझी काही तक्रार नाही. उलट फार मागे लागले की बाब निसटते हातून. जशी तू जाते आहेस क्षणाक्षणांनी.. मग वाटते सोडून द्यावे जे काही अदृश्य अपेक्षांचे पाश आहेत ते.
बघू किती आणि काय उरते..
गैरसमज नको करू.
होइल निचरा..  भावना नेस्तनाबूत झाली की मन कोरे होते.
मला समजतेय.. तुझे मनही बावरले आहे. पण मनातले काही बोलण्यासाठी दोघांची मने एका प्रतलात दिसायला हवीत.
ती आहेत, असे जाणवले की खरेच बोलेन.
......................................पुस्तकातून.

समज

बरोबर.. 
आता मला किमान काही वाटते आहे.
सध्या कमालीच्या अस्वस्थपणात अडकलो आहे.. आता घालमेल, कुतूहल, संदिग्धता, दाम्भिकता, उणीवा असे सगळे पुरते एकवटले आहे..
पहा मला तुझे शेकडो चेहरे दिसताहेत. 
भावनेचे थैमान असुनही पुरते कोरडे पडलेले.. 
मला एकाकी, एकटे वाटू लागले आहे एव्हाना.
आता मात्र मला पुरेसे सूक्ष्म व्हायला हवे. नाविन्याचा मार्ग गर्भातून जातो म्हणतात सुक्ष्माच्या. पण मला गर्भ नाही. 
तो मी तुला कधीच देऊ केला आहे.
तू मला तो परत देशील!!? की...
अरेरे.. तुला ओळखणे बनणार आणखी अवघड.

खेटून उठलेल्या या अस्वस्थ मनोऱ्याने हां माणूस समजणे मुश्किल बनवले आहे.
म्हणून कदाचित मला मी समजत नसेंन.
.................. पुस्तकातून